Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog

Deel 6Juli ’42 – mei ’43

dr. L. (Loe) de Jong

Eind juni 1942 kondigde de bezetter aan dat álle Joden uit Nederland zouden worden gedeporteerd. Dit deel ontleedt de machinerie achter die deportaties – én beschrijft hoe na Stalingrad het tij keerde en het verzet in Nederland driester werd.

Oorspronkelijke uitgave: 1975
Periode: juli 1942 – mei 1943
Omvang: 911 pagina’s
Formaat: epub 3.0

Verschijnt 15 oktober 2026

Dan verkrijgbaar bij Apple Books, Kobo, bol en Amazon Kindle.

€ 4,99

Over dit deel

Het jaar van de massadeportaties en van de eerste grote kentering in het oorlogsverloop, eindigend met de April-Meistakingen van 1943.

De Jong werpt een schril licht op de systematiek van de deportaties: de sluwe schijnzekerheid van ‘stempels’, ‘lijsten’ en uitzonderingen, de rol van de Nederlandse Spoorwegen en van de Nederlandse politie, de positie van de Joodse Raad. Daartegenover staat de hulp aan Joodse onderduikers en het groeiende illegale werk – met als schaduwzijde de sinistere rol van Anton van der Waals, de gevaarlijkste V-Mann van de vijand. Een afzonderlijk hoofdstuk portretteert de ‘foute’ sector: de NSB, de WA, de SS en de Oostfront-vrijwilligers. Daarnaast komt het verzet aan bod: de artsendemonstratie, de strijd om de loyaliteitsverklaring van de studenten, de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister – tot en met de April-Meistakingen van 1943.

In dit deel onder meer

De deportaties, fase één en twee: van de werkkampen tot kamp Vught
De ‘stempels’ en ‘lijsten’: de systematiek van de valse hoop
De rol van Spoorwegen, politie en Joodse Raad
Hulp aan onderduikers – en de ‘Jodenjagers’
Anton van der Waals en het Spiel tegen Vorrink
De ‘foute’ sector: NSB, WA, SS, Oostfront-vrijwilligers
Stalingrad en de kentering; de liquidatie van Seyffardt
De artsendemonstratie en de aanslag op het bevolkingsregister
De April-Meistakingen van 1943

Pagina’s

Inhoud

Volledige inhoudsopgave17 onderdelen

Hoofdstuk 1 – Jodendeportaties, eerste fase
- Protesten
- Naar een nieuw systeem
- Nederlandse Spoorwegen
- Vlucht en onderduik
- Uitzonderingen?
Hoofdstuk 2 – Waar blijft het Tweede Front?
- De fietsenvordering
- De vijf gijzelaars van Rotterdam
- De landing bij Dieppe en haar gevolgen
Hoofdstuk 3 – De illegaliteit
- Eerste falsificatie- en verzorgingsgroepen
- Illegale pers
- Spionagegroepen / Verbindingen met Londen
- Sabotage
- CPN
- De OD
- Nationaal Comité
- Het Spiel tegen Vorrink
- Terugblik
Hoofdstuk 4 – Jodendeportaties, tweede fase
- De Joodse werkkampen leeggehaald
- Rol van de politie
- In de val
- De Joodse Raad
- De ‘stempels’ en ‘lijsten’
- Candidaten voor emigratie
- Bestemd voor Theresienstadt
- De gemengd-gehuwden
- Rüstungsjuden
- Diamant-Juden / het ‘120 000 stempel’
- Christen-Juden
- De Calmeyer-gevallen
- Terugblik
- Nieuwe ophaalacties
- Het Judendurchgangslager Vught
- Het leeghalen der woningen
- Hulp aan Joden
- De ‘Jodenjagers’
- Naar de derde fase
Hoofdstuk 5 – De ‘foute’ sector
- Mussert
- Organisatie der NSB
- Financiën
- Leden
- De geheime dienst der NSB / Denunciaties
- De WA
- De SS
- ‘Foute’ gezagsdragers
- Duitse semi-militaire hulpdiensten
- ‘Oostfront-vrijwilligers’
- ‘Oostinzet’
- Departement van Volksvoorlichting en Kunsten / Kultuurkamer
- Nederlands Arbeidsfront
- Nederlandse Landstand
- Winterhulp / Volksdienst
- Nederlandse Arbeidsdienst
- Slot
Hoofdstuk 6 – Ommekeer
Hoofdstuk 7 – December ’42 – Februari ’43
- Een regering-Mussert?
- Troostprijs
- De sector van het hoger onderwijs
- Studenten naar Duitsland?
- Prinses Margriet
- Stalingrad
- Seyffardt geliquideerd / De razzia’s op jongeren
- Gevolgen
Hoofdstuk 8 – ‘In naam van het recht’
- ‘Normale’ rechtspraak
- Schrieke
- Vrederechtspraak
- Hoge Raad
- Protesten tegen Ommen
Hoofdstuk 9 – Toenemend verzet
- De artsen-demonstratie
- De aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister
- De strijd om de loyaliteitsverklaring der studenten
- Bombardementen / Schaarste
- Evacuatie en afbraak
- Arbeidsinzet
Hoofdstuk 10 – De April-Meistakingen
- Vrijdag 30 april
- Nederlandse Spoorwegen
- Zaterdag 1 mei
- Zondag 2 mei
- De stakingen verlopen
- Effect
Bijlage – Datumlijst van de belangrijkste gebeurtenissen
Lijst van kaarten
Lijst van afkortingen, gebruikt in de noten
Noten
Register
Errata
Overzicht van de volledige serie

Leesfragment

Lees het eerste hoofdstuk

HOOFDSTUK 1 – Jodendeportaties, eerste fase

Begin te lezen

Technische gegevens

Bestandsformaat: epub 3.0
Bestandsgrootte: 2,8 MB
Omvang: 911 pagina’s in de papieren editie
Woorden: ongeveer 354.000
Kaarten: 8
Editie: wetenschappelijke editie, inclusief register en noten
Taal: Nederlands
Kopieerbeveiliging: geen
Uitgave: ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1975

Bestellen